काव्य-शास्त्र-विनोद

नुकतंच मिसळपाववर (www.misalpav.com) सृष्टीलावण्याचं चांदण्यात रात्र रात्र वाचलं आणि डोक्यात अगदी भिकार सावकार पासून ते मुंगूस, चॅलेंज, बदाम सात, ५-३-२, ७-८, बेरीज झब्बू, गुलाम चोर, लॅडीज, मेंढीकोट, नॉट ऍट होम, जजमेंट/बिस्मार्क, कॅनस, ३०४, २८, रम्मी, तीन पानी पर्यंत खेळांची गर्दी झाली. पण या सगळ्यांपेक्षा वेगळ्याने एकच खेळ सारखा डोकं वर काढत होता, तो म्हणजे ७-८-९. हा एक नव्यानेच कळलेला खेळ (तरी मला तो शिकून ७-८ वर्षं झाली असतील). "शॉर्ट अँड स्वीट" अश्या शब्दात वर्णन करावं असा हा खेळ आहे. पण तरीसुद्धा हा खेळ त्याचं व्यसन लावू शकतो. मग कितीही झालं तरी डाव संपवावासा वाटत नाही. खूप कमी कालावधीत (माझ्या परिचयातील लोकांत) लोकप्रिय झालेला हा खेळ. त्याच्याबद्दल इथे देखिल लिहिण्याचा मोह अनावर झाला आहे. एखादा खेळ प्रत्यक्ष खेळून दाखवूनच शिकवावयास हवा. तो कसा खेळायचा हे वाचणं कंटाळवाणेपणाचं होईल, हे मला माहित आहे. पण तरीदेखिल मी हे देत आहे. सध्या मिपावर,मनोगतावर, उपक्रमवर तसंच अन्य काही वेब साईट्स वर, टिव्हीवर, पुस्तकांमध्ये काही काही पदार्थांच्या पाककृती लिहिल्या जात आहेत. त्याप्रमाणे क...

आम्ही कोण म्हणूनि काय पुसता आम्ही उद्याचे रवी उल्लंघू सगळ्या दिशांपलिकडे आव्हान-क्षेत्रे नवी संचारू मनसोक्त वायुलहरीं- वरती पुन्हा एकदा पादाक्रान्त करूनि टाकु सगळी धरती पुन्हा एकदा (आमची प्रेरणा- केशवसुतांची "आम्ही कोण म्हणूनि काय पुसता आम्ही असू लाडके" आणि केशवकुमारांची "आम्ही कोण म्हणूनि काय पुसता दांताड वेंगाडुनी")

सकाळची सूर्याची कोवळी किरणं डोळ्यांवर येण्यापूर्वीच विष्णु झोपेतून जागा झाला. अजून सूर्योदय व्हायचा होता, तरी थोडासा उजेड होता. समोरच्या रस्त्यावर फार काही वर्दळ नव्हती. गवळ्यांचे पाय गोरसदोहनाकरिता गोठ्याकडे वळले होते. काही गृहिणी कमरेवर घागर घेऊन पाण्यासाठी सिंधूतीरावर निघाल्या होत्या. काही नागरिक सूर्यदर्शनाकरिता घराबाहेर पडले होते. कोंबड्याच्या आरवण्याखेरीज इतर पक्ष्यांनीही आपल्या कूजनाने सूर्योदयाची चाहूल दिली होती. त्या थोड्याश्या नीळसर तांबूस प्रकाशानेही रात्री चमकणार्‍या तारामंडलांना आकाशातून नाहीसं करून टाकलं होतं. दूर पश्चिम क्षितिजावर अजूनही चंद्र फिकट मंद दिसत होता. पण विष्णूला या कशाचच काही नव्हतं. कशाने तरी झपाटल्यासारखा तो उठला. आपल्या अंगावरची वस्त्रं हातानेच वरच्यावर झाडल्यासारखी केली. बरोबर आणलेल्या तुटपुंज्या सामानाची झोळी त्याने खांद्यावर टाकली आणि तडक त्या धर्मशाळेच्या बाहेर पडला. आजूबाजूला एकवार नजर टाकून त्याने दिशांचा अंदाज घेतला आणि पश्चिम दिशेच्या रोखाने वाट फुटेल तशी पावलं टाकू लागला. इतर नगरजनांसाठी ती सकाळ नेहमीसारखीच होती,पण विष्णूच्या आयुष्यातला हा एक महत...

माझ्यापाशी सुरेख वारा आणि भोवती अक्षरधारा बोलायाचे कितीक आहे पण ओठातुन झिरपत नाही फुरफुरणारे बाहू माझे प्रचंड शक्ती आणि उसासे तोडायाचे बंधन जे जे आवेशातुन उतरत नाही थरथरणार्‍या स्वरात माझ्या कंपुन उठतिल भाव-भावना स्वच्छंदी गाण्यात परंतू तान मोकळी येतच नाही दहा दिशांच्या रिंगणातुनि क्षितीज सुद्धा उल्लंघिन मी एकवटाया सारे बळ परि मनगट ते सरसावत नाही रंग उषेचे हातामधुनि उधळित जाईन पानोपानी घेतो मी कुंचला तसा अन् विचार तेव्हा रंगत नाही मी वेडा आनंदासाठी धुंद मोकळ्या श्वासासाठी मन्मनात जे आता आहे अंतरातुनि बरसत नाही उगाच फिरतो पृथ्वीवरती शोधित जातो उजाड नाती मी माझ्याशी ठेऊन नाते माझ्याशीही बोलत नाही कवितेची पार्श्वभूमी-पुरुषोत्तम करंडक २००६ मधे COEP (पुणे अभियांत्रिकी महाविद्यालय) ने सादर केलेल्या "होते कुरूप वेडे" या एकांकिकेसाठी लिहिलेली ही कविता आहे.लेखन, कविता यांची आवड असलेल्या, पण परिस्थिती/ पालकांच्या दबावामुळे आपल्या आवडी-निवडींकडे दुर्लक्ष करून केवळ पाठ्य अभ्यासात बुडून गेलेल्या मुलाची घुसमट या एकांकिकेमधे आहे. तो मुलगा (समीर) रोज अनुदिनी (डायरी) लिहीत असतो. या एकांकिकेमध...